نقش زراره در بسط معارف اهل بیت(ع)
نقش زراره در توسعه و احیای معارف اهل بیت(ع) تا آنجاست که امام راست گو(ع) اعلام کرد: آفریدگار زراره را بیامرزد، که در صورتیکه وی و مانند وی نبودند، سخنان پدرم از در بین رفته بود.[۱۰] در حدیث دیگر، امام درستگو(ع) آشکارا اورا از بهشتیان دانسته میباشد.[۱۱] گشوده از آن امام ماجرا گردیدهاست که بیان کرد: ۴ بدن نزد اینجانب دوستداشتنی ترند: بُرَید بن معاویة بَجَلی، محمد تشریفات مشهد بن مسلم، ابوبصیر و زراره.[۱۲]
وثاقت زراره
رجال شناسان عموماً احادیث ذمّ زراره را ضعیف و یا این که ناشی از موقعیت خاص سیاسی و تقیه دانستهاند[۱۳] مسأله دیگری که نزد دانشمندان شیعی گزینه اعلام کرد و گوست، انکار یا این که شک و تردید وی در خصوص امامت موسی بن جعفر(ع) (۱۲۸-۱۸۳ق/۷۴۵-۷۹۹م) میباشد[۱۴] هرچند این نسبت تماماً محرز وجود ندارد، امّا در حالتی که اینگونه تردیدی نیز در زراره پیدا گردیده باشد، باتوجه به تأییدات امامان و شیعهها آینده از زراره، مکان شک وتردید باقی نمیماند که آخر و عاقبت وی به امامت امام موسی(ع) گردن گذارده میباشد.
اثرها
گفتهاند که زراره دارنده تألیفاتی میباشد، البته جز یک کتاب با تیتر الاستطاعه والجبر والعهود[۱۵] از وی خاطر نشده میباشد. ابنبابویه قمی (۳۲۹ق/۹۴۱م) گوید که آن کتاب را چشم میباشد.[۱۶] بعضا داعیه کردهاند که زراره ۹۰ سال زیسته میباشد.[۱۷] این احتمال بدور نمیکند، چون برخی اورا از اصحاب امام علیبنحسین(ع) نیز دانستهاند.[۱۸]
فرزندان
زراره ۷ فرزند داشت با اسمهای: رومی، یحیی، عبدالله، حسن، حسین، محمد و عُبید که از راویان شیعی و غالباً از شاگردان امام راست گو(ع) و امام کاظم(ع) بودهاند و از آن ها داستان کردهاند. دراین بین عبید از اعتبار و آوازه بیشتری برخورداراست؛ چنانکه اورا «موثَّق» شمردهاند. وی در کوفه میزیست و از چنان اعتباری بهره مند بود که شیعه ها کوفه اورا به هنگام نیاز برای ملاقات با امام راست گو(ع) و سوال از آن حضرت به مدینه میفرستادند.[۱۹]
حُمْران (ابوحمزه) بن اعین
نوشتهعلمیٔ مهم: حمران بن اعین
حمران، دانا، محدّث، نحوی، ادیب و لغت دان، بوده میباشد. وی از شاگردان امام باقر(ع) و امام راست گو(ع) بوده و از آن دو احادیث اکثری نقل نموده است و اشخاص بخش اعظمی از وی ماجرا کردهاند. هرچند بعضی از رجال شناسان اهل سنّت، به جهت شیعی بودن حمران، وثاقت اورا تأیید نکردهاند، ولی رجال شناسان شیعی عموماً اورا موثّق و گزینه اتکا دانستهاند و حتی بعضی اورا از زراره نیز موثقخیس دانستهاند[۲۰] حمران دانش نحو را از ابوالاسود دُؤلی آموخته میباشد. هرچند تاریخ مرگ وی دانسته وجود ندارد، ولی قطعی میباشد که وی قبل از امام راستگو(ع) درگذشته میباشد[۲۱] حمران دارنده فرزندانی بوده میباشد با اسم های: عقبه، حمزه و محمد. اینان از اصحاب امام باقر(ع) و امام راستگو(ع) و از راویان موثق بودهاند و از آن دو احادیث بسیار نقل کردهاند.
بُکَیر (ابوجَهْم) بن اعین
نوشته ی علمیٔ اساسی: بکیر بن اعین
وی از راویان موثَّق و از یاران امام پنجم و امام ششم شیعهها به شمار آمده و احادیث بخش اعظمی از آن دو نقل نموده است، ولی به رغم آوازه بسیارش، چیزی بیشتراز این از حال و روز وی دانسته وجود ندارد. بکیر قبل از وفات امام راست گو(ع) درگذشته میباشد. او ۶ پسر داشته که عبارتند از قدمت، جهم، زید، عبدالله، عبدالحمید و عبدالاعلی. اشخاص حافظه گردیده از عالمان و محدثان و از اصحاب امام راست گو(ع) به شمار آمدهاند. عبدالله، با اینکه از فقیهان مالک حیث دانسته گردیده، فطحی مذهب به شمار آمده میباشد.[۲۲]
ابوغالب زراری
نوشته ی علمیٔ مهم: ابوغالب زراری
احمدبنمحمد، پر اسم و رسم به ابوغالب زراری (۲۸۵-۳۶۸ق/۸۹۸-۹۷۸م)، فقید، محدّث، متکلم، ادیب و شعر سرا. وی از عالمان و محدّثان بنام آل اعین و واپسین شخص دارای اسم و رسمِ این قوم میباشد. وی در ۱۱ سالگی حدیث را فرا گرفت.
ابوغالب در ۳۵۶ق/۹۶۷م رسالة فی آل اعین را نوشت و در آن وضع و اوضاع خاندانش را، از استارت تا اجرا، به ایجاز و با بیان مشایخ روایی و شیوه های احادیث خویش گرد آورد و آن را به نوه اش محمدبن عبدالله اهدا کرد.
وی از نسل بکیر بن اعین بوده، از اینرو نیاکان وی به بکیری آوازه داشتهاند، ولی از دوران امام هادی(ع)(۲۱۲-۲۵۴ق/۸۲۹-۸۶۸م) به «زراری» آوازه یافته اند. این آوازه، چنانکه خویش وی گفته، از فرصت جدش سلیمان بن حسن پدید آمده میباشد. عامل این تغییرو تحول تیتر را دو چیز دانسته اند: یک کدام از اینکه مامان حسن بن جهم بن بکیر، نیای بلندمرتبه ابوغالب، دختر عبید بن زراره بوده میباشد دیگر اینکه امام حسن عسکری(ع)، احتمالاً به جهت وضعیت و ملاحظات سیاسی، سلیمان فرزند حسن را زراری نامیده میباشد.
نقش زراره در بسط معارف اهل بیت(ع)
نقش زراره در توسعه و احیای معارف اهل بیت(ع) تا آنجاست که امام راست گو(ع) اعلام کرد: آفریدگار زراره را بیامرزد، که در صورتیکه وی و مانند وی نبودند، سخنان پدرم از در بین رفته بود.[۱۰] در حدیث دیگر، امام درستگو(ع) آشکارا اورا از بهشتیان دانسته میباشد.[۱۱] گشوده از آن امام ماجرا گردیدهاست که بیان کرد: ۴ بدن نزد اینجانب دوستداشتنی ترند: بُرَید بن معاویة بَجَلی، محمد تشریفات مشهد بن مسلم، ابوبصیر و زراره.[۱۲]
وثاقت زراره
رجال شناسان عموماً احادیث ذمّ زراره را ضعیف و یا این که ناشی از موقعیت خاص سیاسی و تقیه دانستهاند[۱۳] مسأله دیگری که نزد دانشمندان شیعی گزینه اعلام کرد و گوست، انکار یا این که شک و تردید وی در خصوص امامت موسی بن جعفر(ع) (۱۲۸-۱۸۳ق/۷۴۵-۷۹۹م) میباشد[۱۴] هرچند این نسبت تماماً محرز وجود ندارد، امّا در حالتی که اینگونه تردیدی نیز در زراره پیدا گردیده باشد، باتوجه به تأییدات امامان و شیعهها آینده از زراره، مکان شک وتردید باقی نمیماند که آخر و عاقبت وی به امامت امام موسی(ع) گردن گذارده میباشد.
اثرها
گفتهاند که زراره دارنده تألیفاتی میباشد، البته جز یک کتاب با تیتر الاستطاعه والجبر والعهود[۱۵] از وی خاطر نشده میباشد. ابنبابویه قمی (۳۲۹ق/۹۴۱م) گوید که آن کتاب را چشم میباشد.[۱۶] بعضا داعیه کردهاند که زراره ۹۰ سال زیسته میباشد.[۱۷] این احتمال بدور نمیکند، چون برخی اورا از اصحاب امام علیبنحسین(ع) نیز دانستهاند.[۱۸]
فرزندان
زراره ۷ فرزند داشت با اسمهای: رومی، یحیی، عبدالله، حسن، حسین، محمد و عُبید که از راویان شیعی و غالباً از شاگردان امام راست گو(ع) و امام کاظم(ع) بودهاند و از آن ها داستان کردهاند. دراین بین عبید از اعتبار و آوازه بیشتری برخورداراست؛ چنانکه اورا «موثَّق» شمردهاند. وی در کوفه میزیست و از چنان اعتباری بهره مند بود که شیعه ها کوفه اورا به هنگام نیاز برای ملاقات با امام راست گو(ع) و سوال از آن حضرت به مدینه میفرستادند.[۱۹]
حُمْران (ابوحمزه) بن اعین
نوشتهعلمیٔ مهم: حمران بن اعین
حمران، دانا، محدّث، نحوی، ادیب و لغت دان، بوده میباشد. وی از شاگردان امام باقر(ع) و امام راست گو(ع) بوده و از آن دو احادیث اکثری نقل نموده است و اشخاص بخش اعظمی از وی ماجرا کردهاند. هرچند بعضی از رجال شناسان اهل سنّت، به جهت شیعی بودن حمران، وثاقت اورا تأیید نکردهاند، ولی رجال شناسان شیعی عموماً اورا موثّق و گزینه اتکا دانستهاند و حتی بعضی اورا از زراره نیز موثقخیس دانستهاند[۲۰] حمران دانش نحو را از ابوالاسود دُؤلی آموخته میباشد. هرچند تاریخ مرگ وی دانسته وجود ندارد، ولی قطعی میباشد که وی قبل از امام راستگو(ع) درگذشته میباشد[۲۱] حمران دارنده فرزندانی بوده میباشد با اسم های: عقبه، حمزه و محمد. اینان از اصحاب امام باقر(ع) و امام راستگو(ع) و از راویان موثق بودهاند و از آن دو احادیث بسیار نقل کردهاند.
بُکَیر (ابوجَهْم) بن اعین
نوشته ی علمیٔ اساسی: بکیر بن اعین
وی از راویان موثَّق و از یاران امام پنجم و امام ششم شیعهها به شمار آمده و احادیث بخش اعظمی از آن دو نقل نموده است، ولی به رغم آوازه بسیارش، چیزی بیشتراز این از حال و روز وی دانسته وجود ندارد. بکیر قبل از وفات امام راست گو(ع) درگذشته میباشد. او ۶ پسر داشته که عبارتند از قدمت، جهم، زید، عبدالله، عبدالحمید و عبدالاعلی. اشخاص حافظه گردیده از عالمان و محدثان و از اصحاب امام راست گو(ع) به شمار آمدهاند. عبدالله، با اینکه از فقیهان مالک حیث دانسته گردیده، فطحی مذهب به شمار آمده میباشد.[۲۲]
ابوغالب زراری
نوشته ی علمیٔ مهم: ابوغالب زراری
احمدبنمحمد، پر اسم و رسم به ابوغالب زراری (۲۸۵-۳۶۸ق/۸۹۸-۹۷۸م)، فقید، محدّث، متکلم، ادیب و شعر سرا. وی از عالمان و محدّثان بنام آل اعین و واپسین شخص دارای اسم و رسمِ این قوم میباشد. وی در ۱۱ سالگی حدیث را فرا گرفت.
ابوغالب در ۳۵۶ق/۹۶۷م رسالة فی آل اعین را نوشت و در آن وضع و اوضاع خاندانش را، از استارت تا اجرا، به ایجاز و با بیان مشایخ روایی و شیوه های احادیث خویش گرد آورد و آن را به نوه اش محمدبن عبدالله اهدا کرد.
وی از نسل بکیر بن اعین بوده، از اینرو نیاکان وی به بکیری آوازه داشتهاند، ولی از دوران امام هادی(ع)(۲۱۲-۲۵۴ق/۸۲۹-۸۶۸م) به «زراری» آوازه یافته اند. این آوازه، چنانکه خویش وی گفته، از فرصت جدش سلیمان بن حسن پدید آمده میباشد. عامل این تغییرو تحول تیتر را دو چیز دانسته اند: یک کدام از اینکه مامان حسن بن جهم بن بکیر، نیای بلندمرتبه ابوغالب، دختر عبید بن زراره بوده میباشد دیگر اینکه امام حسن عسکری(ع)، احتمالاً به جهت وضعیت و ملاحظات سیاسی، سلیمان فرزند حسن را زراری نامیده میباشد.
چگونه یک مراسم منظم و بدون دغدغه برگزار کنیم؟